BILLARDA / ESTORNELA

Ver vídeo  Outros nomes dependendo da zona: bilarda, bigarda, billa, caño, cepo, lipe,choqueiro,irá,leirán, palán, pinche ou rebola. - O xogo consiste en tratar de chegar coa billarda ata o varal no menor número de golpes e antes co teu contrincante. Para elo os palanadores sitúanse na zona de saque e dende alí en orden alternativa cada un fai o seu lanzamento. - En cada quenda,  cada xogador so ten unha opción de golpe válida, e decir: sempre que toque a billarda co palán, aínda que esta non se levante, considérase opción de tiro e a quenda pasa ó seguinte palanador. - A billarda nunca se pode golpear dende que toque no chan despois de ser levantada, pero mentres que non o toque pode ser golpeada no ar, unha dúas ou as veces que a habilidade do palanador llo permita.  - Cando un xogador consigue introducir a billarda no varal de un so golpe, chámase  "varado" e termina a súa participación nesa carreira, neste caso ó seu contrario tería que facer a mesma xogada para empatar, se non o consigue, a partida xa ten gañador. - Se no primeiro lanzamento non se consegue varado, o palanador fai o seguinte lanzamento dende o lugar no que se detén a billarda. - Está prohibido mover, parar ou desviar a billarda intencionadamente mentres está en movemento, pero antes do lanzamento, permítese colocar a billarda ou xirala sobre o seu eixo, pero non desprazala. - Se un lanzamento toca no terrero de xogo e sae fóra polo lateral da pista ó seguinte faise dende o punto da liña por onde a billarda saíu fóra,  o que chamamos "saque de banda", pero si a billarda sae polo lateral directamente sin tocar no chan, vólvese ó sitio de donde lanzamos. - Se o lanzamento sae pola liña de fondo, toque ou non na pista antes de saír, vólvese o sitio de donde lanzamos.  - Para que unha billarda se considere fora, debe traspasar completamente a liña de marca do terreno de xogo. O mesmo ocurre no varal, a billarda ten que cruzar completamente a liña para que sea tanto válido. - Xogando en parellas, gaña a partida (a que chamamos carreira) aquel xogador que consegue meter a billarda no varal antes ca o seu contrincante, pero sempre co mesmo número de lances feitos por cada xogador.  Se ámbolos dous embocan no mismo número de golpes, prodúcese un empate. - Xogase a unha, dúas, tres ou mais carreiras e para a puntuación final súmanse os puntos acadados por cada palanador en cada carreira. Máis: -  Patrimonio Lúdico Galego - Ficha de Brinquedia - Vídeo neno só golpeando - Medidas - Regulamento da Federación Galega de Billarda - Regulamento LNB Conferencia Sur.

Bolos celtas no Concello de Soutomaior

 

A esencia dos bolos celtas é o lanzamento dunha bola que debe derrubar os bolos e envialos o máis lonxe posible. Nos bolos celtas á cova, modalidade xogada en Soutomaior e arredores, o xogador, situado nun foso afundido uns 85 centímetros por debaixo da pedra de tiro, executa o lanzamento da bola de madeira a unha distancia de 5,30 metros de onde están os bolos.
Cada bolo derrubado serve para sumar un punto, se queda dentro da zona delimitada por unha elíptica marcada a 13 metros. Se o bolo sae despedido máis alá da liña, pasaría de valer un punto a valer dez. 
O sistema de competición dos bolos celtas é eliminatorio. Dous xogadores mídense nunha partida. Cada un deles dispón de dez boladas (así se chama á quenda de tiro). A suma total das dez boladas compárase e o que acade máis puntos avanza de rolda. O outro terá que conformarse con ver o resto tomando un refresco. Ver vídeo  -  Ver máis sobre bolos celtas.

Bolos celtas - Modalidade Bolos en liña

 

 

Ver documento con máis modalidades

Capar o río

Ver vídeo. Consiste en lanzar pedras planas para que reboten sobre a superficie da auga tantas veces como sexa posible. O obxectivo é lograr o maior número de saltos ou rebotes, medindo a habilidade e precisión do lanzador. En Escocia celébrase o Campionato Mundial de Pedras, que  é unha competición internacional anual dedicada ao deporte de lanzamento de pedras na auga. Acontece na pequena illa de Easdale, localizada na costa oeste da Escocia, preto de Oban. Creado en 1983, o evento creceu dun encontro local para un campionato recoñecido mundialmente, que atrae participantes de diversos países. A competición é realizada nunha canteira de pizarra inundada con auga do mar, que proporciona unha superficie lisa e protexida, ideal para lanzar pedras. Os participantes deben usar pedras de pizarra natural provenientes de Easdale. Nunha plataforma fixa, os competidores lanzan as  súas pedras en dirección ao lado oposto da canteira, tentando realizar o máximo de rebotes posibles, pasando entre dúas marcas fluctuantes. Cada competidor ten, xeralmente, tres tentativas, e o lanzador co maior número de quiques (rebotes) con éxito determina a súa puntuación. Hai distintas categorías, incluíndo masculina, feminina, júnior e divisións locais. Os competidores máis habilidosos poden alcanzar máis de 30 rebotes en boas condicións, demostrando técnica precisa, control de rotación e ángulo de lanzamento. O evento é celebrado non só como un deporte competitivo, mais tamén como unha tradición cultural que une moradores locais e visitantes internacionais. Co seu escenario costeiro abraiante e foco singular, o campionato conquistou a reputación de ser un dos eventos deportivos máis excepcionais e habilidosos do mundo. Ver en Ríos Galegos

Trompa

 .

 "Trátase dunha variante do xogo con peóns que ten a particularidade de que se practica cun peón grande autoconstruído (a trompa). A un cilindro de madeira duns 12-14 cm de altura e de 7-8 cm de diámetro, agúzaselle unha das puntas. No extremo aguzado crávase unha tachola ou unha punta cónica, da cal debe sobresaír a cabeza. Precísase tamén unha xostra (a zorrega ou látego), construída cun pau redondo a xeito de mango, duns 15 cm de lonxitude. Nun extremo fáiselle un entalle ou rebaixe, no que se cravan cinco ou seis tiras de lona ou coiro, duns 30 cm de longo por 1 cm de ancho.Para poñer en práctica o xogo débeselle imprimir á trompa un pequeno movemento de xiro coa man para que comece a bailar e, a continuación, darlle habelenciosamente sucesivas xostradas tratando de manter un movemento de rotación e outro de translación, simultáneo.A competición consiste en tratar de acadar coa trompa unha liña prefixada. De o conseguir, o xogador/a en cuestión, gaña. De non facelo, a vez pasa ao seguinte. Debe facerse notar que o máis frecuente é que a trompa siga unha liña crebada, e que incluso trace círculos. E tamén frecuentes, claro, que a trompa deixe de bailar antes de acadar o obxectivo." Fonde de orixe: Xogos Tradicionais Galegos.   VER VIDEO . Ver máis en Brinquedia

 

Xogo da ola - No Domingo Oleiro do Entroido (As Eiroas)

Nun corro, os/as participantes van tirándose olas de barro evitando que escachen. Se algunha cae no chan, penalízase a quen a rompeu. Xógase polo Entroido no Concello do Porriño, Concello de Xinzo de Limia  ou As Eiroás. Tamén está documentado en Maceda, na Pobra do Caramiñal, Ferrol, Lugo e Allariz e mesmo na Pascua do compostelán barrio de San Pedro (Datos de Brinquedia). Ver vídeo

Atina co buraco

 Ver vídeo

Encaixabólas

Ver vídeo
 

A Malla

O Pino (Tanque ou marqueta)

Bolos Celtas - Ficha xeneralizada da zona do Val Miñor

Capturada en traballos de Brinquedia

Ficha de Brinquedia

Birlos ou Bolos Celtas - Modalidade "Birlos ao canteiro"

 • Modalidade de Birlos ou de Bolos celtas.

Pódese xogar en parellas ou en equipos.
• As partidas son a 60 puntos.
• No terreo de xogo haberá unha zona de lanzamento (fito), unha pedra para colocar los birlos (lastra) e dúas liñas, unha a 10 m e outra a 15 m da lastra.
• Para comezar, un xogador colócase no fito, tendo un pé fixo no mesmo e a bóla nunha man.
 No momento de lanzar non se pode mover o pé do fito.
• Para lanzar respéctanse as quendas acordadas.
• O obxectivo é derrubar os birlos e guindalos o máis lonxe posible.
• Para puntuar, a bóla debe pasar a liña de 10 m
 • Puntúase do seguinte xeito: - 3 puntos cada birlo que non chegue á liña de 10 m - 10 puntos o birlo que quede entre a de 10 m e a de 15 m - 15 puntos o birlo que pase a liña de 15 m •
 Despois do tiro, unha vez que todos lanzaron, faise o "birle", que é un lanzamento rodando a bóla desde a liña de 10 m cara á lastra onde están os birlos.
• Os birlos que se derruben no birle valen 3 puntos cada un.
• Cando no lanzamento un xogador non pasa a bóla da liña de 10 m, o equipo perde a man, sendo o equipo contrario quen pasará a lanzar de primero na seguinte quenda.
• O lanzamento da bóla pode ser "à pedrada" (de arriba cara abaixo) ou "á rebolada" (lateralmente, en paralelo do chan, a xeito de gancho).

A Chave de León

 

Xogo dos mercholos

 Compiten dous xogadores que dispoñen de cadansúa argola colgada dunha corda Hai un marcador que ten cinco posicións e a partida comeza co barril no medio del. O obxectivo do xogo é que as argolas queden enganchadas nos ganchos que hai no mastro do taboleiro. Os lanzamentos, rápidos e continuados, fanse separándose do taboleiro e cada vez que a argola queda enganchada avánzase unha posición no marcador, o que supón un retroceso para o contrario. Gaña quen chega antes ao final do marcador.

Colección Xogos do Grove.  Ver ficha - Ver vídeo

Xogo dos martelos

Dous xogadores  cun martelo de madeira cada un, compiten cunha bóla de aceiro. O obxectivo do xogo é defender o campo propio co martelo e empuxar a bóla con el cara a porteria contraria. Non se pode pasar co martelo cara o campo contrario, e gaña a partida quen chega primeiro aos cinco goles. Antes de comézar unha partida hai que botar a sortes quen inicia o xogo. Despois de cada gol inicia o lanzamento o que encaixou o gol.

Colección de Xogos do Grove.  Ver ficha - Ver vídeo

Xogo das pontes con bóla

 Cada participante dispón de cinco bólas de madeira, que ten que facer rodar polo chan para que entren polos buratos da ponte. Os lanzamentos fanse dende a liña marcada no chan. A puntuación acadada é a suma dos arcos nos que entren, totalmente, as bólas. As partidas pódense xogar a unha puntuación previamente acordada ou a un número determinado de lanzamentos. 

Colección de Xogos do Grove. Ver ficha - Ver vídeo

Xogo das esquinas

Deslizanse cinco discos sobre o taboleiro, para que reboten nas gomas e queden na zona numerada. A puntuación acadada é a suma dos discos que quedan parados entre dúas raias. No caso de quedar sobre unha raia súmase a puntuación na que está a maior parte do disco. Xógase a unha puntuación previamente acordada ou a un número determinado de lanzamentos. Xógase de xeito individual, por parellas ou por equipos bólas. Colección Xogos do Grove. Ver ficha - Ver vídeo

Xogo dos parrulos

 Os xogador/es teñen unha pistola de auga para poder derrubar, o antes posible, os seis parruliños de goma que hai sobre a táboa. Xógase dende a marca feita no chan, que non se pode pisar. Pódese xogar individualmente, por parellas ...

Colección Xogos do Grove. Ver Ficha  - Ver vídeo

Xogo dos guás

 Hai que facer rodar cinco bolas de madeira polo lateral esquerdo do taboleiro, na procura de que entren en calquera dos sete guás numerados. A puntuación acadada é a suma das bolas que rematan metidas nos guás. As partidas xóganse a un número determinado de lanzamentos acordado previamente. Pódese xogar de xeito individual, por parellas ou por equipos. Da colección Xogos do Grove

 Ver vídeo

Lanzamento de frechas

Hai lanzar cinco frechas de madeira dende unha marca feita calquera esta non se pode pisar. O obxectivo do xogo é que as frechas rematen dentro do floreiro. A puntuación acadada é a suma das frechas que rematan dentro del. As partidas adoitan xogarse a unha puntuación previamente acordada ou a un número determinado de lanzamentos.

 Da colección Xogos do Grove  Ver vídeo